Çocuklarda DEHB belirtileri, günümüzde hem ailelerin hem de eğitimcilerin en sık merak ettiği konular arasında yer alıyor. Yoğun uyaranlarla çevrili modern yaşam, dijital ekran kullanımının artması ve akademik beklentilerin yükselmesi; odaklanma güçlüğü, dürtüsellik ve aşırı hareketlilik gibi davranışları daha görünür hale getiriyor. Ancak her hareketli ya da dikkati çabuk dağılan çocuk DEHB (Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu) tanısı almaz. Bu noktada doğru gözlem, bilimsel değerlendirme ve profesyonel destek kritik önem taşır.
Bakırköy’de hizmet veren Psikolojihane, çocuklarda DEHB belirtilerini bilimsel temelli yöntemlerle değerlendiren ve kişiye özel terapi süreçlerini yöneten uzman bir merkezdir.
Bu yazıda, çocuklarda DEHB belirtilerinin nasıl fark edileceğini, hangi işaretlerin profesyonel değerlendirme gerektirdiğini ve Psikolojihane’nin bu süreçte sunduğu uzman bakış açısını ayrıntılı şekilde inceleyeceğiz.
DEHB Nedir? Çocuklarda Nasıl Ortaya Çıkar?
DEHB; dikkat eksikliği, dürtüsellik ve hiperaktivite üçlüsüyle karakterize olan nörogelişimsel bir bozukluktur. Akademik başarıdan sosyal ilişkilere, duygu düzenlemeden davranış kontrolüne kadar pek çok alanı etkiler.
Çocuklarda DEHB belirtileri genellikle:
– 7 yaş öncesinde başlar,
– en az iki farklı ortamda görülür (ev – okul gibi),
– çocuğun günlük işlevselliğini belirgin şekilde etkiler.
Her çocuk aynı belirtileri göstermez. Bazı çocuklarda dikkat sorunları daha baskınken, bazı çocuklarda aşırı hareketlilik öne çıkar. Kimi çocuklarda ise her iki grup belirti bir arada bulunabilir.
Çocuklarda DEHB Belirtileri: En Çok Karşılaşılan İşaretler
Ailelerin erken farkındalığı, çocuklarda DEHB belirtilerinin yönetilmesinde terapötik süreci hızlandırır ve çocuğun yaşam kalitesini artırır. Aşağıda belirtiler üç ana kategori altında incelenmektedir.
A) Dikkat Eksikliği Belirtileri
Dikkat eksikliği, çocuğun odaklanma, bilgiyi işleme ve görev tamamlama becerisini olumsuz etkiler. En yaygın belirtiler şunlardır:
– Detayları gözden kaçırma
Çocuk ödevlerinde sık hata yapar, sınıf içinde talimatları tam olarak anlamaz.
– Kısa sürede dikkat dağılması
Bir göreve başlar ancak çok kısa bir süre içinde odağı dağılır.
– Organizasyon güçlüğü
Ödevler, oyuncaklar, çanta düzeni gibi konularda zorlanır.
– Talimatları takip etmede güçlük
“Önce bunu yap, sonra bunu yap” gibi yönlendirmelerde kopmalar olur.
– Sürekli bir şeyleri kaybetme
Kalem, defter, oyuncak, giysi gibi eşyalar sık sık kaybolur.
– Günlük aktivitelerde unutkanlık
Ödev yapmak, diş fırçalamak, hazırlık yapmak gibi rutinleri hatırlamakta zorlanır.
Bu belirtiler, çocuğun akademik performansını ve öğrenme motivasyonunu doğrudan etkiler.
B) Hiperaktivite Belirtileri
Hiperaktivite, çocuğun yaşına ve gelişim düzeyine göre aşırı hareketli olmasıyla karakterizedir.
– Yerinde duramama
Sınıfta sürekli kıpırdanma, oturduğu yerde ayak sallama, sandalye değiştirme gibi davranışlar görülür.
– Fazla konuşma
Söz kesme, sürekli yorum yapma, konu dışına çıkma gibi sonuçlar yaratabilir.
– Sessiz aktivitelerde zorlanma
Boyama, kitap okuma, masa oyunu gibi sakin etkinliklere uzun süre katılamaz.
– Bitmek bilmeyen enerji
Çocuk gün içinde sürekli hareket hâlindedir ve yorulmakta güçlük çeker.
C) Dürtüsellik Belirtileri
Dürtüsellik, çocuğun düşünmeden hareket etmesi ve eylemlerinin sonuçlarını tahmin etmekte zorlanmasıyla belirgindir.
– Söz kesme veya sırayı bekleyememe
Arkadaşlarıyla iletişimde çatışmalara neden olabilir.
– Oyun kurallarına uyamama
Oyunlarda sıklıkla sorun yaşar, hızlı tepki verir.
– Riskli davranışlar
Koşarken düşünmeden atlama, yüksek yerlere çıkma, ani hareketler gibi davranışlar görülebilir.
– Duyguları yönetmede zorlanma
Öfke patlamaları, çabuk hayal kırıklığı yaşama veya ağlama nöbetleri ortaya çıkabilir.
3. Çocuklarda DEHB Belirtileri Nasıl Ayırt Edilir? Normal Enerji ile Hiperaktivite Farkı
Her hareketli çocuk hiperaktif değildir; her dikkatsiz çocuk DEHB tanısı almaz. DEHB belirtilerinin diğer çocukluk davranışlarından ayrılması için üç temel kriter kullanılır:
– Süreklilik
Belirtiler en az 6 ay boyunca devam eder.
– Ortamlar arası tutarlılık
Hem evde hem okulda gözlenir.
– İşlevselliği bozma
Akademik, sosyal veya aile içi yaşamı belirgin şekilde etkiler.
Psikolojihane, ebeveyn görüşmesi, öğretmen değerlendirmesi, bireysel klinik görüşme, yapılandırılmış ölçekler ve gerek görülürse dikkat testleri kullanarak bütüncül bir şekilde değerlendirir.
4. Psikolojihane’nin DEHB Değerlendirme Süreci
Psikolojihane, çocuklarda DEHB belirtilerinin doğru ve bütüncül şekilde değerlendirilmesi için bilimsel temele dayalı bir süreç işletir.
– İlk değerlendirme Seansı
-Ebeveynlerden çocuğun gelişim öyküsü, davranış örüntüleri ve mevcut zorlukları ayrıntılı biçimde alınır.
-Çocuğun bilişsel, duygusal ve sosyal becerileri gözlemlenir.
– Öğretmen Geri Bildirimi
Okul performansı, sınıf içi davranışlar ve dikkat profili değerlendirilir.
– Standart Ölçekler ve Testler
Gerekli durumlarda dikkat, dürtüsellik, hiperaktivite alanlarını ölçen testler uygulanır.
– Psikiyatrik Değerlendirme
Yapılan ilk görüşme ve uygulanan testlerin sonucunda tüm veriler birleştirilir. DEHB ile ilgili belirtiler uzman tarafından değerlendirilir. DEHB tanısının netleştirilmesi ve ilaç kullanımının gerekliliğinin değerlendirilmesi için psikiyatri uzmanına yönlendirme yapılır. İlaç gereksinimi psikiyatrist tarafından değerlendirilir. Psikiyatrik değerlendirme sonrasında psikoterapi süreci başlar. Psikoterapi süreci boyunca psikiyatri uzmanı ve terapist bir işbirliği içerisinde çalışır.
5. DEHB Tedavisinde Psikoterapi Sürecinde Çalışılan Konular
Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) tanısı alan çocuklarla, bireysel ihtiyaçlarına göre farklı alanlarda çalışmalar yapılır. Bu çalışmalar;
-Görsel ve işitsel dikkat becerilerini güçlendirmeyi,
-Planlama–sıralama–örgütleme gibi yürütücü işlev becerilerini geliştirmeyi,
-Dürtü kontrolünü artırmayı ve duygusal düzenlemeyi desteklemeyi içerir.
Ayrıca sosyal ilişkilerde güçlük yaşayan çocuklarla sosyal beceri çalışmaları yapılır; gerekli görüldüğünde akademik beceriler, çalışma alışkanlıkları ve öz-denetim süreçleri de ele alınır. Tüm müdahaleler çocuğun yaşına, gelişim düzeyine ve ihtiyaç alanlarına göre yapılandırılır.
6. Aileler Çocuklarda DEHB Belirtilerini Fark Ettiğinde Ne Yapmalı?
Ailelerin izleyebileceği temel adımlar şunlardır:
– Profesyonel değerlendirme alın
Belirtileri tek başına yorumlamak yanıltıcı olabilir.
– Öğretmenlerle iş birliği yapın
Okul gözlemleri süreci hızlandırır.
– Yapılandırılmış rutinler oluşturun
Düzenli uyku, ekran kontrolü, ödev planı, mola süreleri denge sağlar.
– Olumlu iletişim kurun
Olumsuz ifadeler çocukta özgüven kaybına yol açabilir.
– Sabırlı olun
DEHB yönetilebilir bir durumdur; erken destekle çocukların fonksiyonları belirgin şekilde gelişir.
7. DEHB Olan Çocuklar İçin Psikolojihane’nin Katkısı
Psikolojihane, DEHB yaşayan çocuklara ve ailelerine:
– Bilimsel terapi yöntemleri
– Kişiye özel seans planlaması
– Aile danışmanlığı
– Okul ile koordinasyon
– Dikkat ve performans testleri
sunarak bütüncül bir destek sağlamaktadır.
Bu yaklaşım, çocukların akademik başarılarını artırırken sosyal ilişkilerinin güçlenmesine, duygu düzenleme becerilerinin gelişmesine ve öz güvenlerinin yükselmesine önemli katkı sağlar.
DEHB Belirtilerinde Erken Farkındalık, Doğru Terapi ve Uzman Desteği Önemlidir
Çocuklarda DEHB belirtileri, çocuğun gündelik yaşamını birçok açıdan etkileyebilen, ancak doğru yaklaşımlarla oldukça başarılı şekilde yönetilebilen bir durumdur. Ailelerin erken gözlemi, profesyonel değerlendirme ve bilimsel terapi yöntemleriyle süreç çok daha sağlıklı ilerler.
Psikolojihane, çocukların bireysel ihtiyaçlarını esas alan uzman değerlendirmesi ve psikoterapi süreci ile DEHB alanında çalışan uzman kadrosuna sahip güvenilir bir başvuru merkezidir. Çocuğunuzun belirtileri hakkında soru işaretleriniz varsa profesyonel bir görüş almak en doğru adımdır.
Psikolojihane ile İletişime Geçin
Psikolojihane, Bakırköy’de çocuk ve ergenlerin ihtiyaçlarına yönelik profesyonel psikolojik destek sunan, DEHB alanında da çalışan bir psikoterapi merkezidir. Çocuğunuzun davranışlarıyla ilgili gözlemleriniz varsa veya DEHB için detaylı bir değerlendirme talep ediyorsanız aşağıdaki kanallar üzerinden kuruma ulaşabilirsiniz:
Adres: Kartaltepe mah., Limon Çiçeği Sk., No:20, Ak Apartmanı, Kat 3, Daire:12, Bakırköy/İstanbul
Telefon: 0533 931 3262
E-posta: info@psikolojihane.com
Web Site: https://psikolojihane.com
